یکی از رایجترین بیماریها، دیسک کمر است و سالانه افراد زیادی به آن مبتلا میشوند. در این مقاله توضیح میدهیم که اولاً دیسک کمر چیست و ثانیاً چه علائم و نشانههایی دارد.
دیسک کمر چیست؟
ستون فقرات انسان شامل 26 مهره است که 4تای آنها در کمر قرار دارد. دیسک بین مهرهای ساختاری غضروفی است که بین مهرهها قرار دارد و نقش جذب ضربه و تسهیل حرکت مهرهها را برعهده دارد. به حالتی که دیسک از موقعیت طبیعی خود بیرون میزند یا دچار پارگی میشود، «فتق دیسک کمر» یا «دیسک کمر» میگویند.
درواقع دیسک کمر (Herniated disc) در اثر بیرون زدن فتق اتفاق میافتد. این بیماری بین هر دو جنس مشترک بوده و درمانش به شدت درد و میزان آسیب واردشده به دیسک بستگی دارد.
علت دیسک کمر
به طور کلی دلایل اصلی بروز دیسک کمر را میتوان به دو دستۀ فرسایش و آسیب و فشار تقسیم کرد:
فرسایش دیسک
با بالارفتن سن و خشک شدن غضروف بین مهرهای و هستۀ داخلی دیسک، بخش محیطی دیسک پاره شده و از آن بیرون میزند. وقتی این بیرونزدگی روی اعصاب نخاع فشار وارد کند، باعث درد در ناحیه کمر میشود. فرسایش دیسک اغلب بعد از سی سالگی اتفاق میافتد.
آسیب و فشار
در بعضی موارد هم دیسک کمر در اثر ضربه یا فشار ایجاد میشود که در این صورت لایۀ خارجی دیسک دچار ترک یا پارگی شده و عارضۀ دیسک کمر اتفاق میافتد. رایجترین دلایل آسیب و فشار به دیسک شامل؛ پرت شدن از بلندی و زمین خوردن، بلند کردن اجسام سنگین، آسیبهای ورزشی، تصادفات رانندگی و… است.
براین اساس پزشکان دیسک کمر را به دو دسته دیسک دژنراتیو و فتق دیسک کمر تقسیم میکنند. هرچند که هر دو از خطرناکترین نوع دیسک کمر هستند، اما کاملاً قابل کنترل و درماناند.
نشانههای دیسک کمر
شایعترین علائم دیسک کمر، احساس درد در ناحیه پشت از کمر تا باسن و گاهی تا مچ است. با شدید شدن بیماری و بیرون زدن دیسک، به اعصاب نخاع فشار وارد شده و علائم دیسک کمر با نشانههای زیر بروز میکنند:
- گزگز و کرختی در پاها
- ضعف عضلانی در یک یا هر دو پا
- گرفتگی در پاها به ویژه در پشت زانو
- احساس درد در پایین کمر
- فلج از کمر به پایین (در موارد شدید)
علائم اولیه دیسک کمر
علائم اولیه دیسک کمر، احساس درد خفیف در ناحیه کمر تا باسن و مچ پا است. این دردها در مراحل اولیه خفیف بوده و در بازههای زمانی کوتاه مدت بروز میکنند.
دیسک کمر و سیاتیک
گفتیم که مهرههای کمر توسط صفحهای به نام دیسک مراقبت میشوند و در اثر ضربه به این صفحه، عارضۀ دیسک اتفاق میافتد و بیمار در ناحیه پشت از کمر تا باسن و مچ پا احساس درد، گزگز و گرفتگی میکند.
درد سیاتیک هم از ستون فقرات سرچشمه گرفته و تا انتهای پا ادامه پیدا میکند. همانطور که میبینید درد دیسک و درد سیاتیک شباهت زیادی به هم دارند و تشخیص چگونگی درد و بیماری به عهده متخصص است.
تشخیص دیسک کمر
معمولاً متخصصین و پزشکان از روشهای زیر برای تشخیص دیسک کمر استفاده میکنند:
1. معاینه فیزیکی
در این مرحله پزشک از بیمار شرح حال گرفته و با انجام چند تست ساده وضعیت درد بیمار را اندازهگیری کرده و نشانههای حساسیت دیسک را تشخیص میدهد.
2. رادیوگرافی
یکی دیگر از روشهای تشخیص دیسک کمر استفاده از رادیوگرافی است. به کمک رادیوگرافی، پزشک از تغییرات آرتریتی، فضای کم بین مهرهها، شکستگی یا جابهجایی مهرهها، خارهای استخوانی و… مطلع میشوند که البته این اطلاعات برای تشخیص دیسک کمک میکنند اما کافی نیستند.
البته از رادیوگرافی معمولاً برای تشخیص تغییرات استخوانی (مثل خار استخوانی یا شکستگی) استفاده میشود و نه برای مشاهده دقیق فتق دیسک.
3. تصویربرداری مغناطیسی
این نوع تصویربرداری که از روش میدان مغناطیسی و امواج رادیویی برای ثبت تصاویر استفاده میکند، به پزشک کمک میکند تا نحوه قرارگیری و نمای کلی دیسک را ارزیابی کند. در این شیوه میتوان تصاویر بهتری از بافت نرم عضلات، دیسک و اعصاب داشته و به تشخیص بهتری از وضعیت دیسک بیمار رسید.
4. اسکن
براساس تحقیقات یکی از بهترین راهها برای تشخیص بیماری دیسک کمر، استفاده از روش اسکن است. با کمک اسکن توموگرافی کامپیوتری (CT) یا تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI) به راحتی میتوان شدت آسیب به دیسک کمر را تشخیص داد.
5. میلوگرام
میلوگرام یکی از انواع رادیوگرافی است. در این روش، پس از سی تی اسکن، ماده حاجب (مادهای برای افزایش کنتراست مایعات و ساختارها درتصویربرداری پزشکی) به روش اسپاینال (بیحسی نخاعی) به کانال نخاع تزریق شده و سپس تصویربرداری انجام میشود. در این روش میتوان محل و اندازۀ دقیق فتق، تومور نخاعی و آبسه را تشخیص داد.
6. نوار عصب و عضله
برای اطلاع از وضعیت عضلات و عصبهای کنار دیسک از این روش استفاده میکنند. با نوار عصب و عضله فعالیت الکتریکی عضلات اندازهگیری شده و معلوم میشود که ریشههای عصبی در اثر بیرونزدگی دیسک تحت فشار قرار دارند یا نه.
7. دیسکوگرافی
در این روش پزشک با تزریق رنگ رادیوگرافی به دیسک، تشخیص میدهد که دیسک بیمار دردآفرین هست یا نه.
درمان دیسک کمر
بسته به نوع و شدت دیسک کمر از روشهای زیر برای کنترل و درمان بیماری دیسک کمر استفاده میشود:
ورزش و حرکات اصلاحی
مجموعهای از حرکات کششی و تقویتی به کاهش درد دیسک کمر کمک زیادی میکنند. این ورزش و حرکات اصلاحی شامل ورزشهای سبک هوازی مثل دوچرخهسواری و یوگا است که به تقویت عضلات بزرگ مثل میان تنه و کف لگن کمک میکنند.
روشن است که انجام خودسرانۀ این ورزشها، نتیجه معکوس روی سلامت عمومی بیمار میگذارد و بهتر است تحت نظر فیزیوتراپیست یا پزشک صورت گیرد.
فیزیوتراپی
پزشک فیزیوتراپ با تجویز تمرینهای فیزیوتراپی مخصوصی به تسکین درد و بهبود عملکرد حرکتی بیماران، بهبود خونرسانی و اکسیژنرسانی دیسک کمک میکند. این روشهای درمانی شامل تحریکات الکتریکی، لیزر تراپی، درمانهای دستی و ماساژ، آبدرمانی و… هستند.
جراحی
دیسک خفیف با فیزیوتراپی، ورزش و حرکات اصلاحی کنترل و درمان میشود. اما برای دیسکهای پیشرفته، پزشک ناگزیر است درمان جراحی را تجویز کند. دیسکهای پیشرفته با بیحسی و نقص در عملکرد مثانه و روده و افزایش ضعف عضلات خود را نشان داده و باعث فشار بر اعصاب نخاعی میشود.
درمان دیسک کمر در کلینیک فوق تخصصی آبادیس
برای معالجه بیماری دیسک کمر میتوانید از طریق فرم اینترنتی نوبتدهی اقدام کرده یا با شماره 02174489 تماس بگیرید. کلینیک فوق تخصصی آبادیس با جدیدترین شیوهها و تجهیزات درمانی توسط برجستهترین پزشکان کشور، تجربهای امن و آرام در اختیار شما قرار میدهد.
در کلینیک آبادیس میتوانید از خدمات درمانی پیشرفته، ساعت کاری منعطف، محیط درمانی آرام و مدرن، پوشش بیمه گسترده، پشتیبانی کادر کلینیک، تجهیزات روز دنیا و… بهرهمند شده و در مسیر درمانی مطمئنی قرار بگیرید.