جراحی دیسک گردن زمانی انجام میشود که دیسک آسیبدیده باعث فشار بر روی ریشههای عصبی یا نخاع شده و علائم شدیدی مانند درد گردن و بازو، ضعف عضلانی و بیحسی ایجاد کند. تنها درصدی از بیماران مبتلا به مشکلات دیسک گردن نیاز به جراحی دارند. این درصد بسته به شدت بیماری و پاسخ به درمانهای غیرجراحی مسیر درمانی متفاوتی را طی میکنند.
در این مقاله از مجله پزشکی آبادیس به بررسی جراحی دیسک گردن، از جمله روش های درمان دیسک گردن میپردازیم.
عمل دیسک گردن چیست؟
دیسکهای بین مهرهای، ساختارهایی نرم و ژلاتینی هستند که بین مهرههای ستون فقرات قرار دارند و وظیفه ضربهگیری و توزیع نیروهای وارد بر ستون فقرات را انجام میدهند. دیسکهای گردن مربوط به بخش بالای ستون فقرات و شامل مهرههای گردنی میشوند. دیسک آسیبدیده ممکن است به ریشههای عصبی و نخاع فشار وارد کند که این موضوع میتواند باعث درد، بیحسی و ضعف در ناحیه گردن و اندامهای فوقانی شود.
جراحی دیسک گردن برای کاهش فشار بر روی ریشههای عصبی یا نخاع و کاهش علائم ناشی از این فشار انجام میشود. دسترسی به دیسکها معمولاً از طریق جلوی گردن (قدامی) یا پشت گردن (خلفی) انجام میشود.
انواع جراحی دیسک گردن
جراحی دیسک گردن معمولاً زمانی توصیه میشود که درمانهای غیرجراحی مانند انواع فیزیوتراپی، داروهای ضدالتهاب و تزریقات استروئید نتوانند علائم را بهبود بخشند. روشهای جراحی دیسک گردن بسته به نوع مشکل، شدت علائم و وضعیت بیمار متفاوت است. برخی از روشهای رایج جراحی دیسک گردن عبارتاند از:
1. دیسککتومی قدامی گردن (ACDF)
این روش شامل برداشتن دیسک آسیبدیده از طریق یک برش در قسمت جلویی گردن است. سپس، فضای خالی با استفاده از گرافت استخوان یا پروتز پر میشود تا دو مهره به هم جوش بخورند.
2. دیسککتومی و فیوژن خلفی گردن
در این روش، دیسک از پشت گردن برداشته میشود. این روش کمتر معمول است و بیشتر برای بیمارانی که به دلایلی نمیتوانند از طریق جلو عمل شوند، استفاده میشود.
3. جایگزینی دیسک مصنوعی (ADR)
در این روش، به جای برداشتن دیسک و انجام فیوژن، دیسک آسیبدیده با یک دیسک مصنوعی جایگزین میشود. این روش ممکن است حرکات طبیعی گردن را بهتر حفظ کند.
4. لامینکتومی و فورامینوتومی
این روشها برای رفع فشار از روی عصبها انجام میشوند. لامینکتومی شامل برداشتن بخشی از لامینا (یک قسمت استخوانی پشت مهرهها) است تا فشار از روی نخاع برداشته شود. فورامینوتومی نیز به معنای باز کردن فضای بین مهرهها برای رفع فشار از روی ریشههای عصبی است.
5. جراحی لیزری دیسک گردن
جراحی لیزری دیسک گردن (PLDD) روشی کمتهاجمی است که در آن جراح با کمک لیزر، فشار روی اعصاب و نخاع را کاهش میدهد. این روش جراحی مناسب افرادی است که میخواهند با حداقل عوارض، دیسک گردن خود را درمان کنند.
عمل دیسک گردن چقدر طول میکشد؟
مدت زمان عمل دیسک گردن اغلب بین 1 تا 3 ساعت طول میکشد. مراحل انجام عمل دیسک گردن شامل موارد زیر میشود:
- ابتدا فرد دارای عارضه دیسک گردن بیهوش میشود. ناحیه گردن را تمیز میکنند. اگر به پیوند استخوان نیاز باشد، برای برداشتن استخوان باید ناحیه لگن هم آماده شود.
- برشی در بخش چپ یا راست گردن صورت میگیرد. جراح ابتدا ماهیچه جلوی ستون فقرات را کنار میزند تا به دیسکها و مهرهها دسترسی داشته باشد.
- جراح برای تشخیص دیسک آسیبدیده از سوزن و اشعه ایکس استفاده میکند و با کمک ابزارهای مخصوص، مهرههای بالا و پایین از هم جدا میشوند.
- جراح دیواره بیرونی دیسک را برمیدارد، سپس، باقی دیسک را خارج میکند. درنهایت، دیسک فشارآورنده به اعصاب نخاع، بیرون آورده میشود.
- سوراخی که عصب نخاعی از آن عبور میکند با استفاده از مته بزرگتر میشود. این روش با عنوان «فورامینوتومی» معروف است. این کار باعث میشود کانال نخاعی فضای بیشتری داشته باشد.
- جراح با کمک پیوند استخوان، فضای باز دیسک را در بخش پایین و بالا پر میکند. یک صفحه فلزی هم برای همجوشی استخوانها در مهرهها پیچ میشود.
- در پایان جراحی دیسک گردن، برش ایجادشده بخیه میخورد.
البته امروزه با وجود کیج گردنی (cervical cage) از این روش جراحی دیسک گردن، کمتر استفاده میشود.
جراحی دیسک گردن در چه مواردی انجام میشود؟
مشاوره با متخصص ستون فقرات یا متخصص مغز و اعصاب میتواند مشخص کند که آیا به جراحی دیسک گردن نیاز دارید یا خیر.
در پاسخ به این پرسش که چه زمانی دیسک گردن نیاز به عمل دارد، باید اضافه کنیم، موارد زیر هم نشان میدهد فرد بیمار احتمالاً به جراحی دیسک گردن نیاز دارد:
- آزمایشهایی مانند سیتیاسکن و امآرآی نشان دهند دژنراتیو یا فتق دیسک دارید.
- درد بازو از درد گردن شدیدتر است.
- در بازو یا دست خود احساس درد شدید دارید.
- علائم دیسک گردن با دارو یا فیزیوتراپی بهبود پیدا نمیکند.
اگر علائم بالا را داشتید و درد شما کمتر نشد، برای بررسی و درمان باید به متخصص ستون فقرات یا مغز و اعصاب مراجعه کنید.
مراقبتهای بعد از عمل دیسک گردن
پس از جراحی دیسک گردن، رعایت توصیههای پزشک بسیار مهم است. برخی از این توصیهها شامل موارد زیر هستند:
- پرهیز از چرخش و خم کردن گردن
- اجتناب از بلند کردن اجسام سنگین
- پرهیز از مصرف الکل و سیگار
- پرهیز از رانندگی تا زمانی که پزشک اجازه دهد
- مراقبت از زخمها و جلوگیری از خیس شدن آنها
عوارض عملنکردن بهموقع دیسک گردن
اگر بهموقع برای عمل دیسک گردن اقدامی صورت نگیرد، بیمار دچار عوارض شدید در ناحیه نخاع گردن و فلجی در دستها و چهار اندام میشود؛ بنابراین، اگر تیم مجرب و پزشک متخصص ستون فقرات تشخیص دهد که بیمار باید دیسک گردن خود را جراحی کند، جراحی بهموقع بسیار مهم است و از ایجاد عوارض عارضه جلوگیری میکند.
آیا عمل دیسک گردن خطرناک است؟
از عوارض احتمالی جراحی ستون فقرات گردنی که کمتر از 5 درصد احتمال دارد ایجاد شوند، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- خشونت یا گرفتگی صدا که معمولاً بعد از چند هفته کاملاً برطرف میشود.
- عفونت ناحیه زخم که با مصرف دقیق آنتیبیوتیکها و رعایت بهداشت صحیح توسط بیمار، احتمال آن بسیار نادر است.
- آسیب نخاعی که این مورد معمولاً در بیمارانی ایجاد میشود که قبل از عمل جراحی، نخاع آنها دچار آسیب شده است و بعد از عمل جراحی که نخاع آزادسازی میشود، این آسیب نخاعی باقی میماند.
قاعدتاً در مواردی که جراحی دیسک گردن را پزشکان متخصص با تجهیزات پیشرفته انجام میدهند، ریسک این عمل و درصد عوارض هم بسیار کمتر خواهد بود. فراموش نکنید وقتی پزشک متخصص تشخیص داد که ستون فقرات گردن شما به جراحی نیاز دارد، جراحینکردن نسبت به انجام این عمل، عوارض بیشتری دارد.
بیشتر بخوانید:
- روش درمان اسکولیوز
- عوارض بعد از عمل تنگی کانال نخاع
- با علائم تنگی کانال نخاع آشنا شوید!
عوارض بعد از عمل دیسک گردن
آیا دیسک گردن خوب میشود؟
معمولاً درد دیسک گردن میآید و میرود یا در طول برخی از فعالیتهای روزمره دچار درد در ناحیه گردن میشوید. علائم اغلب در طول 2 تا 3 ماه بهطور کامل از بین میروند و با مراجعه بهموقع به دکتر دیسک گردن، دیسک گردن خوب میشود.
پزشکان متخصص کلینیک فوق تخصصی ستون فقرات آبادیس از جمله دکتر احمد قندهاری، برای درمان دیسک گردن در کنارتان هستند. برای مشورت با بهترین جراح دیسک گردن همین حالا میتوانید با شماره 02174489 تماس بگیرید یا با ثبت اطلاعات خود در فرم اینترنتی نوبتدهی، تحت نظر برجستهترین پزشکان کشور درمان شوید.
بعد از عمل دیسک گردن چند روز باید استراحت کرد؟
مدت زمان استراحت پس از عمل دیسک گردن به نوع جراحی و شرایط بیمار بستگی دارد، اما بهطور کلی:
استراحت اولیه (۲ تا ۷ روز): در این مدت بیمار باید فعالیتهای سنگین را کاملاً محدود کند و بیشتر در حالت استراحت باشد، اما حرکات گردن را تحت نظر پزشک کنترلشده انجام دهد.
بازگشت به فعالیتهای سبک (۲ تا ۴ هفته): بیشتر بیماران میتوانند بعد از ۲ هفته فعالیتهای روزمره سبک مانند راه رفتن و انجام کارهای سبک در منزل را شروع کنند.
بازگشت به کار (۴ تا ۶ هفته): اگر شغل بیمار اداری و کمتحرک باشد، معمولاً بعد از ۴ هفته میتواند به کار بازگردد. اما اگر نیاز به فعالیت فیزیکی بیشتری دارد، ممکن است ۶ تا ۸ هفته استراحت نیاز باشد.
فعالیتهای سنگین و ورزش (۲ تا ۳ ماه): ورزشهای سنگین و بلند کردن اجسام سنگین معمولاً بعد از ۲ تا ۳ ماه و با تأیید پزشک قابل انجام است.
نکته: رعایت فیزیوتراپی، تمرینات توصیهشده، پرهیز از حرکات ناگهانی گردن و استفاده از گردنبند طبی (در صورت تجویز پزشک) میتواند روند بهبودی را سریعتر کند.
کلام پایانی؛ چه زمانی دیسک گردن نیاز به عمل دارد؟
جراحی دیسک گردن معمولاً زمانی توصیه میشود که سایر روشهای درمانی موفق نبوده و علائم بهبود نیافته باشند. این جراحی میتواند به کاهش درد و بهبود کیفیت زندگی بیمار کمک کند. با این حال، مراجعه به کلینیک ستون فقرات و مشاوره با یک متخصص یا بهترین جراح دیسک گردن برای بررسی دقیق شرایط و انتخاب بهترین روش درمان ضروری است.
در این مقاله به بررسی انواع شیوههای جراحی دیسک گردن پرداختیم و تلاش کردیم جدیدترین روشهای تأییدشده جراحی دیسک گردن را لیست کنیم.
سوالات متداول
علت بی حسی دست بعد از عمل دیسک گردن چیست؟
بیحسی دست بعد از عمل دیسک گردن معمولاً به دلیل التهاب و تورم عصب، آسیب عصبی خفیف حین جراحی، چسبندگی یا بافت اسکار، فشردگی باقیمانده یا جدید، و مشکلات خونرسانی رخ میدهد. در بیشتر موارد، این علائم به تدریج با کاهش التهاب، فیزیوتراپی و مصرف داروهای ضدالتهاب بهبود مییابد. اما اگر بیحسی پایدار باشد یا بدتر شود، بررسی مجدد با MRI و نوار عصب و عضله ضروری است تا مشکلات احتمالی مانند فشار مداوم بر عصب یا تشکیل بافت اسکار شناسایی و درمان شوند.
چه زمانی دیسک گردن باید جراحی شود؟
جراحی دیسک گردن زمانی توصیه میشود که درمانهای غیرجراحی مانند فیزیوتراپی، داروهای ضدالتهاب و تزریقهای استروئیدی طی ۶ تا ۱۲ هفته مؤثر نباشند و علائم شدیدتر شوند. شرایطی که جراحی را ضروری میکند شامل درد شدید و مداوم گردن یا دستها که به درمان پاسخ نمیدهد، ضعف پیشرونده عضلات دست، بیحسی شدید یا اختلال در عملکرد دستها و در موارد حادتر، فشار بر نخاع (میلوپاتی گردنی) که باعث اختلال در تعادل، ضعف پاها یا مشکلات ادراری میشود است. اگر علائمی مانند از دست دادن ناگهانی قدرت عضلانی یا بیاختیاری ادرار رخ دهد، جراحی اورژانسی لازم است.
عمل دیسک گردن چند ساعت طول میکشد؟
مدت زمان عمل دیسک گردن بسته به نوع جراحی و پیچیدگی آن متفاوت است، اما معمولاً بین ۱.۵ تا ۳ ساعت طول میکشد. اگر جراحی به روش دیسککتومی قدامی گردن (ACDF) انجام شود، معمولاً ۱.۵ تا ۲ ساعت زمان میبرد. در صورتی که همراه با جایگذاری پروتز دیسک مصنوعی باشد، ممکن است کمی بیشتر طول بکشد. جراحیهای پیچیدهتر، مانند برداشتن چندین دیسک یا انجام فیوژن (جوش دادن مهرهها)، ممکن است تا ۳ ساعت یا بیشتر زمان ببرند.
ایا عمل دیسک گردن سخت است؟
عمل دیسک گردن جزو جراحیهای رایج و نسبتاً کمخطر ستون فقرات است که با تکنیکهای پیشرفته و کمتهاجمی انجام میشود. میزان سختی جراحی به عواملی مانند شدت آسیب، تعداد دیسکهای درگیر و شرایط بیمار بستگی دارد. این جراحی معمولاً بین ۱.۵ تا ۳ ساعت طول میکشد و اغلب بیماران با رعایت مراقبتهای پس از عمل، طی چند هفته بهبود مییابند. انتخاب جراح باتجربه و رعایت توصیههای پزشکی تأثیر زیادی در موفقیت عمل و کاهش عوارض دارد.
علت درد دست بعد از عمل دیسک گردن چیست؟
بیحسی دست بعد از عمل دیسک گردن، یکی از عوارض جراحی است. درکل، بیحسی دست بعد از عمل دیسک گردن ممکن است 1 تا 3 ماه پس از جراحی، خودبهخود برطرف شود و جای نگرانی نیست.
جدیدترین روش عمل دیسک گردن چیست؟
جدیدترین روشهای جراحی دیسک گردن شامل جراحی آندوسکوپیک (با برش کوچک و بهبودی سریعتر) و تعویض دیسک مصنوعی (حفظ حرکت طبیعی گردن) هستند. این روشها کمتهاجمی، با عوارض کمتر و دوره نقاهت کوتاهتر انجام میشوند و انتخاب بهترین روش بستگی به شرایط بیمار و تشخیص پزشک دارد.
آیا امکان فلج شدن بعد از عمل دیسک گردن وجود دارد؟
احتمال فلج شدن بعد از عمل دیسک گردن بسیار نادر است و در صورتی که جراحی توسط فوق تخصص ستون فقرات باتجربه و با روشهای استاندارد انجام شود، این ریسک به حداقل میرسد. با این حال، در موارد بسیار کمی، آسیب به نخاع یا اعصاب حرکتی ممکن است رخ دهد که معمولاً به دلیل مشکلات ساختاری شدید در ستون فقرات، عوارض ناشی از جراحی، خونریزی شدید یا واکنشهای غیرمنتظره بدن است. رعایت مراقبتهای پس از جراحی، فیزیوتراپی و پیگیری منظم میتواند احتمال هرگونه عارضه را کاهش دهد و بهبودی سریعتر را تضمین کند.
علت درد گردن بعد از عمل دیسک گردن چیست؟
درد گردن بعد از عمل دیسک گردن معمولاً به دلیل التهاب، اسپاسم عضلانی، باقیماندن فشار روی عصب، تشکیل بافت اسکار یا فشار روی دیسکهای دیگر رخ میدهد. این درد اغلب موقتی است و با فیزیوتراپی، داروهای ضدالتهاب و رعایت وضعیت صحیح گردن بهبود مییابد. در صورت درد شدید یا طولانیمدت، بررسی پزشکی لازم است.